منزوی و منفور
سخنرانی بنیامین نتانیاهو در هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل را میتوان بیش از آنکه یک سخنرانی معمول دیپلماتیک دانست، تصویری فشرده از وضعیت رژیم صهیونیستی در عرصه بینالمللی تلقی کرد؛ تصویری که در آن، نخستوزیر این رژیم از یک سو تلاش میکرد اسرائیل را قدرتمند و برخوردار از حمایت پنهان جهان نشان دهد و از سوی دیگر، صحنهای در برابر دوربینهای جهان شکل گرفت که دروغین بودن این روایت را کاملاً عیان کرد: هیئتهای دیپلماتیک یکی پس از دیگری سالن را ترک کردند، صندلیهای زیادی خالی شد و نتانیاهو در نخستین جملات سخنرانی خود، به جای آغاز یک پیام دیپلماتیک، از شدت عصبانیت به معترضان حمله کرد و آنان را «بزدلهای اخلاقی» خواند و از کسانی که هنوز سالن را ترک نکردهاند، خواست بیرون بروند. بر اساس شمارش مقامهای اسرائیلی که یدیعوت آحارونوت منتشر کرده، ۷۷ هیئت یا اصلاً در سالن حضور نداشتند یا با آغاز سخنرانی نتانیاهو سالن را ترک کردند.
اهمیت ماجرا فقط در این عدد نیست، در تصویری است که این خروج جمعی در مهمترین تریبون سیاسی جهان ایجاد کرد. نتانیاهو میخواست از جایگاه سازمان ملل درباره امنیت اسرائیل، ایران، غزه و آنچه تهدیدها علیه این رژیم میخواند، سخن بگوید، اما بخش مهمی از جهان عملاً پیش از شنیدن سخنان او مخالفت خود را نشان داد. حتی رسانه صهیونیستی تایمز اسرائیل نوشت که بسیاری از هیئتهای عرب و مسلمان سالن را ترک کردند و نتانیاهو در آغاز سخنرانی آنان را «بزدلهای اخلاقی» خطاب کرد.
این صحنه یک تناقض مهم را آشکار کرد: نتانیاهو در سخنرانی خود تلاش داشت روایتی دروغین مطرح کند و از اسرائیلی سخن بگوید که در حال دفاع از جهان در برابر تهدیدهای منطقهای است، اما در نتیجه جنایتهای بیشمار رژیم کودککش اسرائیل، جامعه بینالمللی حاضر نبود حتی روایت دروغین او را در همان سالن بشنود.
مسئله مهمتر این است که این اتفاق در خلأ رخ نداده است. جنایت علیه بشریت، نسلکشی در غزه، حمله به کشورهای مختلف، ترور مقامات ایران، اتهامات مربوط به نقض حقوق بشردوستانه و فشارهای حقوقی بینالمللی، اسرائیل را در عرصه جهانی با انزوای بیسابقهای مواجه کرده است. در اقدامی بیشرمانه، نتانیاهو در سازمان ملل اتهام نسلکشی را «بزرگترین دروغ قرن» خواند، اما همزمان کمیسیون تحقیق مستقل سازمان ملل درباره غزه در سالهای اخیر بارها اتهامات بسیار سنگینی علیه اسرائیل مطرح کرده است و دیوان کیفری بینالمللی نیز حکم بازداشت نتانیاهو را به اتهام جنایات جنگی در نوار غزه صادر کرده است.
حتی محتوای سخنرانی نتانیاهو نیز نشانه دیگری از این وضعیت بود. او در یک سخنرانی حدوداً چهلدقیقهای، فهرست بلندی از دشمنان و منتقدان اسرائیل ارائه کرد: ایران، قطر، ترکیه، برخی رهبران اروپایی و حتی زهران ممدانی، شهردار نیویورک. خبرگزاری فرانسه گزارش کرد که نتانیاهو در این سخنرانی به طیف گستردهای از دشمنان و حتی متحدان اسرائیل حمله کرد و دهها نماینده نیز در واکنش به حضور او سالن را ترک کردند.
از سوی دیگر، زمانبندی این سخنرانی نیز اهمیت دارد. انتخابات پارلمانی اسرائیل قرار است ۲۷ اکتبر برگزار شود و سخنرانی نتانیاهو تنها ۳۳ روز پیش از انتخابات انجام شد. رسانههای اسرائیلی، از جمله یدیعوت آحارونوت و هاآرتص، بر این موضوع تأکید کردهاند که بخشی از سخنان او بیش از آنکه برای تغییر نظر منتقدان خارجی طراحی شده باشد، میتواند مخاطب داخلی داشته باشد. آسوشیتدپرس نیز در گزارشی، نتانیاهو را سیاستمداری «منزوی» توصیف کرد که در آستانه انتخابات داخلی قرار دارد.
حتی یک نکته نمادین دیگر نیز قابل توجه است: نتانیاهو در این سفر کوتاه، برخلاف بسیاری از سفرهای قبلی، برنامهای برای دیدار با دونالد ترامپ نداشت. رسانههای اسرائیلی پیش از سفر نیز بر محدود بودن برنامه دیدارهای دیپلماتیک او تأکید کرده بودند. در واقع، نخستوزیر اسرائیل در شرایطی به سازمان ملل رفت که همزمان با افزایش انتقادهای جهانی، فضای دیپلماتیک پیرامون او نیز محدودتر شده بود.
بنابراین شاید مهمترین تصویر این سفر نه ادعاهای نتانیاهو درباره پیروزی، نه نمایش تجهیزات و نه تهدیدهای او علیه ایران و دیگر مخالفان باشد؛ بلکه لحظهای باشد که صندلیهای سالن یکی پس از دیگری خالی شدند و نتانیاهو با خشم از کسانی سخن گفت که سالن را ترک کرده بودند.
این صحنه نشان داد که اسرائیل در جهان بیش از همیشه «تنها» شده است. هزینه جنایت علیه مردم غزه و جنگافروزی در منطقه برای اسرائیل در حال افزایش است و فاصله میان تصویری که نتانیاهو از اسرائیل ارائه میکند و تصویری که در جامعه بینالمللی از این رژیم شکل گرفته، عمیقتر شده است.
بنابراین، سخنرانی نتانیاهو در سازمان ملل را باید آینه یک بحران روایتی و دیپلماتیک دانست؛ بحرانی که با شعار و تهدید از بین نمیرود. اسرائیل ممکن است به دنبال ساخت روایتهای غیرواقعی از خود باشد، اما صحنه سازمان ملل نشان داد که رژیم صهیونیستی تا چه اندازه در عرصه جهانی منزوی و منفور است. حتی روزنامه عبریزبان «یدیعوت آحارونوت» سخنرانی نتانیاهو را تهاجمی، متکبرانه و فاقد هرگونه چشمانداز واقعی توصیف کرد و نوشت که نتانیاهو با جهانی سخن میگفت که دیگر قادر به شنیدن حرفهای او نیست.
