راهِ ماندگارِ نصرالله
دو سال از شهادت مجاهد کبیر، شهید سیدحسن نصرالله میگذرد؛ اما شهادت او به معنای پایان راهی نیست که بیش از سه دهه از عمر خود را وقف آن کرد. راهی که او بنیان نهاد و پیمود همچنان زنده و پرشتاب ادامه دارد. شهید نصرالله در طول سالهای مبارزه، مقاومت را از یک واکنش مقطعی به یک مکتب فکری، هویتی و سازمانیافته تبدیل کرد و میراثی بر جای گذاشت که فراتر از حیات یک فرد، در قالب یک جریان و یک اندیشه استمرار یافته است. از همین رو، در دومین سالگرد شهادت او، پرسش اصلی نه صرفاً درباره شخص شهید نصرالله، بلکه درباره «راه نصرالله» است؛ راهی که بر ایمان، مقاومت، ایستادگی در برابر سلطه و پیوند میان میدان و اندیشه استوار بود و اکنون باید در پرتو میراث او و تحولات منطقه، بازخوانی شود.
شهید خامنهای رضواناللهعلیه در تبیین این راه، مقاومت را نه یک تاکتیک گذرا، بلکه «یک ایمان، یک مکتب اعتقادی» میدانند که با فشار دشمن نهتنها تضعیف نمیشود، بلکه ریشهدارتر و گستردهتر میگردد. میراث ماندگار سید مقاومت، حزباللهی است که به تعبیر رهبر شهید انقلاب به «شجرهی طیّبهای» بدل شده که هیچ دشمنی بر آن فائق نخواهد آمد.
«روح و راه او هر روز سرافرازتر از پیش جلوه خواهد کرد»؛ این جمله از پیام رهبر شهید انقلاب در پی شهادت سیدحسن نصرالله، شاید دقیقترین مدخل برای فهم ماندگاری او باشد. ماندگاری شهید نصرالله را باید در مکتب مقاومت، در حزبالله بهعنوان شجره طیبهای که او پرورش داد، و در نسلی که با اندیشه و روش او به میدان آمد دنبال کرد. دو سال پس از شهادت، اکنون زمان بازخوانی این میراث و تأمل در این پرسش است که چگونه «راه نصرالله» میتواند پس از شهادت او نیز ادامه پیدا کند. این یادداشت به بازخوانی چیستی و چگونگی تداوم این راه از منظر رهبر شهید انقلاب میپردازد.
راهی که ادامه دارد...
«مجاهد کبیر، و زعیم پیشتاز مقاومت در منطقه، حضرت سیدحسن نصرالله اعلیالله مقامه، اکنون در اوج عزت است. بدن پاک او در سرزمین جهاد فی سبیلالله به خاک سپرده میشود، ولی روح و راه او هر روز سرافرازتر از پیش جلوه خواهد کرد انشاءالله.» ۱۴۰۳/۱۲/۳ «دشمن بداند که مقاومت در برابر غصب و ظلم و استکبار، تمامشدنی نیست و تا رسیدن به سرمنزل مقصود ادامه خواهد یافت باذنالله.» ۱۴۰۳/۱۲/۰۵ اما «راه نصرالله» چیست؟ و چگونه است که هر روز سرافرازتر از پیش جلوه خواهد کرد؟
مکتبِ ایمانیِ مقاومت
راه نصرالله، راه مقاومت است و «مقاومت یک ایمان است، یک تفکّر است، یک تصمیم قلبی و قطعی است؛ مقاومت یک مکتب است، یک مکتب اعتقادی است.» ۱۴۰۳/۰۹/۲۱
پایهگذار مکتبِ مقاومت در دوران معاصر حضرت امام خمینی رحمهاللهعلیه بود: «آن چیزی که امام را در هیئت یک مکتب، یک اندیشه، یک تفکّر، یک راه، مطرح کرد برای زمان خود و در تاریخ، بیشتر این خصوصیّت بود؛ خصوصیّت ایستادگی، مقاومت، عدم تسلیم در مقابل مشکلات و موانع.» ۱۳۹۸/۰۳/۱۴ و او بود که در مقام رهبریِ الهی و سیاسی و طی مبارزهای مستمر، منطقِ مقاومت در مقابل طواغیت و قدرتهای مادی و مستکبر را سر دست گرفت و وارد عرصهی عمومی کرد: «امام بدون ذرّهای عقبنشینی در راه مبارزه ایستاد... اصل مقاومت را، ایستادگی را از دست ننهاد، مقاومت کرد.» ۱۳۹۸/۰۳/۱۴
در این تفکر و دستگاه محاسباتی «معنای مقاومت این است که انسان یک راهی را انتخاب کند که آن را راه حق میداند، راه درست میداند، و در این راه شروع به حرکت کند و موانع نتواند او را از حرکت در این راه منصرف کند و او را متوقّف کند.» ۱۳۹۸/۰۳/۱۴ و در مناسبات و معادلات کلان سیاسی و تمدنی و اجتماعی «مقاومت به معنای ایستادگی در مقابل سلطهی آمریکا و هر سلطهگر دیگری است... مقاومت به معنای مبارزهی با وابستگی به این قدرتها است.» ۱۴۰۳/۰۹/۲۱
طرفداران حق، پیروز نهاییاند
تفکر مقاومت برگرفته از حقیقت ناب قرآنی است که براساس وعدهی الهی پیروزی نهایی را از آنِ جبههی حق و مقاومت میداند: «خداوند متعال در آیات مکرّر قرآن این وعده را داده است که اهل حق، طرفداران حق، پیروز نهاییاند... اَم یُریدونَ کَیدًا فَالَّذینَ کَفَروا هُمُ المَکیدون؛ خیال میکنند دارند زمینهسازی میکنند، توطئه برای جبههی حق و مقاومت درست میکنند، [امّا] نمیدانند که توطئه علیه خود آنها دارد چیده میشود طبق طبیعت و سنّت الهی. آیهی دیگر: «وَ نُریدُ اَن نَمُنَّ عَلَی الَّذینَ استُضعِفوا فِی الاَرضِ» تا آخر آیه. آیهی دیگر: اِن تَنصُرُوا اللهَ یَنصُرکُم وَ یُثَبِّت اَقدامَکُم؛ آیهی دیگر: وَ لَیَنصُرَنَّ اللهُ مَن یَنصُرُه. آیات فراوان قرآن همه همین عاقبت را نوید میدهند به آن کسانی که در راه مقاومتند.» ۱۳۹۸/۰۳/۱۴
بر این اساس «چیزی که ایمان یک عدّه مردم است، چیز قراردادیای نیست این، با فشار آوردن نهفقط ضعیف نمیشود بلکه قویتر میشود.» ۱۴۰۳/۰۹/۲۱ در مناسبات مادی با اِعمال فشار و ضربات سختافزاری بر یک جریان و جبهه، قاعدتا آن جبهه و جریان باید ضربه خورده و در صورت سخت بودن ضربات، دچار فروپاشی شود اما این معادلهی مادی اینجا عمل نمیکند بلکه بالعکس «انگیزهی افراد جبههی مقاومت و عناصر جبههی مقاومت با دیدن خباثتها قویتر میشود و دامنهی جبههی مقاومت گستردهتر میشود... وقتی جنایات سَبُعانهی دشمن را میبینند، آن کسانی که تردید داشتند که باید مقاومت کرد یا نه، از تردید بیرون میآیند و میفهمند که جز با سینه سپر کردن در مقابل ستمگر و ظالم و زورگو، نمیشود انسان راه خودش را ادامه بدهد.» ۱۴۰۳/۰۹/۲۱
حزبالله، شجرهی طیّبه و یادگارِ ماندگار نصرالله
از سوی دیگر در «میدان» نیز میراثی ماندگار و کارآمد و قوی از شهید نصراالله باقی مانده است که استمرار پرقدرت راه و مکتب او را نوید میدهد: «سیّد عزیز ما خب به مقامات عالیهی شهدا عروج کرد و او خود به آنچه آرزوی آن را داشت رسید، لکن یک یادگار ماندگاری هم در اینجا گذاشت و آن «حزبالله» است. «حزبالله» به برکت شجاعت سیّد و درایت سیّد و صبر و توکّل عجیبی که او داشت، رشد کرد؛ رشد فوقالعادهای کرد و حقیقتاً تبدیل شد به یک تشکیلاتی که دشمنِ مجهّز مسلّح به انواع سلاحهای مادّی و بیانی و تبلیغی و رسانهای و غیره، نتوانسته بر آن فائق بیاید و انشاءالله نخواهد توانست فائق بیاید. مرحوم آقای سیّدحسن نصرالله «حزبالله» را به یک چنین موجودی، به یک چنین پدیدهای تبدیل کرده.» ۱۴۰۳/۰۸/۱۷ «سیّد عزیز، سی سال در رأس مبارزهای دشوار قرار داشت؛ حزبالله را قدم به قدم بالا آورد... با تدبیر سیّد، حزبالله مرحله به مرحله و صبورانه و منطقی و طبیعی رشد کرد و آثار وجودی خود را در مقاطع گوناگون در عقب نشاندن رژیم صهیونی، به رخ دشمنانش کشید... حزبالله حقّاً «شجرهی طیّبه» است.» ۱۴۰۳/۰۷/۱۳
«سلام خدا بر روح ملکوتی سیّدالشّهدای حزبالله سیّدحسن نصرالله و همهی فرماندهان سَلَف مقاومت و یاران شهیدش که نهال مقاومت اسلامی را به درختی تنومند مبدّل کردند.» ۱۴۰۵/۰۵/۰۴
